OCEANOS-DATCA ile Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi?nin tüm koy ve körfezlerinde önceliklerin belirlenmesi için mevcut biyolojik çeşitliliğin tespiti, fasiyeslerin belirlenmesi, nesli tehdit ve tehlikede olan türlerin saptanması amaçlanmıştır. Bölgede İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen bilimsel çalışmalar sonucunda elde edilen veriler, ülkemizin taraf olduğu Barselona Sözleşmesi?nin ek protokolü olan biyolojik çeşitlilik ve Akdeniz?de Özel Koruma Alanları?na ilişkin protokol kapsamında geliştirilen eylem planlarının ulusal ve bölgesel ölçekte uygulanmasına, sözleşme ekinde yer alan nesli tehdit ve tehlike altında olan tür ve habitatlarına ilişkin koruma önlemlerinin alınması, yönetimi ve izlenmesi ve elde edilen verilerin Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı plan ve kararlarına aktarılmasında önemli rol oynayacaktır. Proje çalışmaları 2004 yılı sonunda tamamlanmıştır.

Oceanos (Okeanos): Eski Yunanistan ve Roma?da dünyanın çevresini sardığınıa inanılan büyük ırmak, okyanus. Yunan mitolojisinde Uranos ile Gaia’nın oğlu, denizlerin ve suyun sembolü.

Memeli türler bakımından çok zengin olmayan Datça yarımadasında yaşam ortamlarının bozulması ile nesli her geçen gün azalan yaban keçisi ve bozayının varlığı saptanmıştır.

Memeli türleri: Bozayı, tilki, porsuk, vaşak, yaban domuzu, yaban keçisi, tavşan, sincap, oklu kirpi, v.b.

Kuş türleri: Datça yarimadasi kuşlar yönünden oldukça zengindir. Bugüne dek 86 kuş türü saptanmiştir. Bu türler içinde en sik rastlananlar karabatak, şahin, atmaca, dogan, kartal, keklik, çulluk, üveyik, kumru, alacaagaçkakan, alakarga, ispinoz, serçe gibi kuş türleridir.

Kurbağalar ve sürüngenler: Bu sınıfa ait 28 adet tür saptanmıştır. Bunlardan bazıları ova kurbağası, ağaç kurbağası, adi tosbağa, ince parmaklı keler, kertenkele türleri, kör yılan, kaz yılanı, toros yılanı, su yılanı ve engerektir.

Burgaz öreni deniz seviyesinden 12 m kadar yükselen küçük bir yarımadanın üzerindedir. 400 m uzunluktaki yarımada çevresi surlarla çevrili. Dolaşırken sağa sola saçılmış çanak çömlek parçacıkları dikkatinizi çekecek. Ören yerinde kazı ve kurtarma çalışmaları sürüyor. Bağcılık, şarapçılık ve zeytincilikte büyük gelişme gösteren, şarapları her yerde aranan şehirde çok sayıda şarap üretim ve depolama yeri olduğu da biliniyor. Kalıntıların bir bölümü de bu yapılara ait.

Burgaz örenyeri Datça İlçe merkezinin 2 km. kuzeydoğusunda yer almaktadır. İlk kez Bean ve Cook tarafından bilim dünyasına tanıtılan Burgaz örenyerinin, “Eski Knidos kenti” olduğu düşünülmektedir. Burgaz kazı çalışmaları 1993 yılından itibaren, Doç. Dr. Numan Tuna’nın bilimsel başkanlığında yapılmaktadır.

Yaklaşık 1400 x 400 m. lik bir alanı kapsayan örenyeri, deniz kıyısı boyunca uzanmaktadır ve Hellenistik Çağ öncesi buluntu veren en önemli merkezdir. Kent sur duvarı ile çevrelenmiştir. Bu alanın güney batısında sığ sularda kule ve deniz surları kalıntıları görülmektedir. M.Ö. IV. yüzyıla tarihlenen iki limanın kalıntıları bu günde deniz kenarında izlenebilmektedir.

Kazı çalışmaları ile Burgaz yerleşiminin geometrik dönemden itibaren var olduğu M.Ö. IV. yüzyılda kısmen terk edildiği, ancak deniz kenarında depolama ve liman yükleme; daha iç kısımlarda ise tarıma bağlı bir yaşamın ve nekropol kullanımının sürdüğü anlaşılmıştır.

Prof. Numan Tuna ( Burgaz kazıları başkanı ) “Modern arkeoloji tekniklerini uyguluyoruz”
Büyük İskender öncesinin sosyal yaşamını çok iyi bilmiyoruz. Burgaz kazılarının ana hedefi budur. Bu konuda çok az kazı yapıldı. Bugün 5 bin metrekarelik bir yer açıldı. Sokaklar, caddeler, evler ortaya çıkarıldı. 12 yıldır kazılara devam ediyoruz. ODTÜ ve Kültür Bakanlığı desteğiyle kazılar sürüyor. Üniversite teknik imkanlarımızı sağlıyor. Modern arkeoloji tekniklerinin uygulandığı öncü bir kazı özelliğine sahip. Arkeobotanik, jeofizik yöntemler uygulanıyor. Gelişmiş istatistik yöntemler kullanıyoruz.

Hızırşah Köyü Datça merkeze gelmeden 5-7km mesafede yeşillikler arasında bir köy. ancak cami düşünüldüğünün aksine köy merkezinde değil. Köye Knidos yolu üzerinden tersten girince camiyi göremedik. köy merkezinde sorduk, tarife göre ilerleyince köyden çıkıp datça-marmaris yoluna inmeye başladık, artık tarifi yanlış anladık deyip vazgeçecek kadar uzaklaşmışken camiyi sağ tarafta bir set üzerinde gördük. Datça üzerinden gelenler için de sol tarafta kalıyor.

Caminin Selçuklu diye adlandırılması, bölgede egemen menteşeoğullarının kiremit kaplı kubbelerine sahip olması nedeniyle olmalı. Ancak cami geçirdiği onarımlarla epey yenilenmiş, öyleki orjinal bir duvar parçası bile görebilmek olası değil. Tromp geçişli tek kubbeli ve son cemaat yeri olan caminin zemini, bana yükseltilmiş gibi geldi.Son cemaat yeri, ana kubbede olduğu gibi, kiremitle kaplanmış üç küçük kubbeyle örtülü, tıpki Milas ve yöresi camilerinde, keza Balat İlyas camiinde olduğu gibi.Belirttiğim üzere cami bugün köyün çok dışında kalmış. kesin bir şey söylemem zor ama olasılıkla köy eskiden cami civarındayken sonradan bugünkü yerine taşınmış olmalı. minber girişinde saat te var ama cami bana kullanılıyormuş gibi gelmedi.
Caminin kenarında yer aldığı yolun kenarında oturan bir ihtiyar caminin gönüllü rehberi gibi. çok yaşlı görünsede dinç bir ses ve heyecanla bildiklerini size anlatıyor ve çokda sevecen bir insan. askerliğini kütahyada hava eri olarak yaptığını da övünerek söylüyor.

Eski Knidos’un izleri Datça’nın güneyinde, Emecik yolu üzerinde Sarı Liman çevresinde de görülebiliyor. Buradaki en önemli kalıntı Apollon Tapınağı. Tapınak ve çevresinde yürütülen kazılarda sonraki dönemlere ait başka tapınak ve kiliselerin de izleri ortaya çıkarılmış.

Reşadiye Datça’nın şirin bir mahallesidir. Burada 200 yıl kadar önce yapıldığı sanılan M.Ali Ağa Konağı meraklılarınca görülmeğe değer tarihi ve mimari bir eserdir. Konak beş dönümlük bir arazi içinde yer almaktadır. Alt kat yığma taş, üst kat ahşap karkas ve dolgudur. Konağın en ilgi çeken yanı iç mekan süslemelerinin Anadolu’daki benzer konakların geleneksel süslemelerine benzemesidir. Yıkık durumdaki bina yeni sahibi tarafından restore edilip kurtarılmıştır..

Datça ilçe haline geldikten sonra, 1947 yılına jadar ilçe merkezi Reşadiye Mahallesi’nde yer almaktaydı. Daha sonra şimdiki yeri olan İskele Mahallesi’ne taşımıştır.

Knidos’ta çıkılması oldukça güç yukarı şehirdeyse Demeter ve Kore Kutsal Alanı yer alır. MÖ 330’lardan, burada bulunan muhteşem Demeter heykeli 19.yy.da maalese İngiltere’ye kaçırılmış olup, şu anda British Museum’da sergilenmektedir.